پناهگاه عناصر غير عرب بود . عامل نهضت چه بود ؟ آيا واقعاً مظلوميت و مقهوريت ايرانيها بود ، يا محرك اصلى ، دعوت عباسيان و دعوت به عدل و مساوات اسلامى بود ؟ قطعاً دومى است ، زيرا زمينه را داعيان و نقيبان عباسى فراهم كردند و دعوت بر محور « الرضا ( يا الرضى ) من آل محمد » بود و از اول هم نام آل عباس و يا ابومسلم در ميان نبود ، كلمهء صاحب دعوت در ميان بود . رايت ظل كه از جانب صاحب دعوت رسيده بود و مشكى بود داراى اين شعار بود : * ( اذن للَّذين يقاتلون بانهم ظلموا و ان الله على نصرهم لقدير . ) * نماز عيد و خطبهء عيد فطر را در رمضان 129 كه قيام كردند ، مردى عرب به نام سليمان بن كثير خواند . ابومسلم در آغاز نهضت نبود . در بين كه داعيان عباسى به مكه آمدند و مخفيانه با ابراهيم امام ملاقات كردند ، او ابومسلم را كه هيچ معلوم نيست ايرانى است يا عرب و اساساً پدرش نامعلوم است و به فرض ايرانى بودن خراسانى است يا اصفهانى ، در آن وقت معرفى كرد . ابومسلم خود نسبى از عرب براى خود ساخت . بعدها به نام ابومسلم خراسانى معروف شد . ولى به هر حال سردار لايق و خونريزى بوده است و گفته شده 600 هزار نفر آدم كشت . ابومسلم و ابوسلمه به نام امين آل محمد و وزير آل محمد لقب گرفتند و خود همين لقبها مىرساند كه از نظر روان شناسى چه عناوين و القابى مىتوانسته است محرك روح مردم خراسان بشود كوچكترين شعارى كه دلالت كند جنبهء قوميت و مليت در اين نهضت دخالت داشته است در كار نبوده است . نهضت حسينى قطعاً رهنمون اصلى قيام عليه حكومت اموى بود و عامل اصلى ، تفكيك اسلام از حكومت بود . حقانيت على زمينهء اصلى دعوت عباسيان بود . داعيان آنها به نام على و آل محمد دعوت مىكردند . امام صادق نامهء ابومسلم را سوزانيد و مقارن اينكه نامه رسان در مدينه بود ابوالعباس سفاح كوفه را تسخير كرد و بعد ابومسلم به